Inafasiriwa moja kwa moja kutoka kwa Wikipedia ya Kiingereza na Tafsiri ya Google

Chariot

Gari lililopigwa na farasi
Ramani ya kihistoria ya kuenea kwa gari la magurudumu lililozungumzwa, 1670-500 KK

Gari ni aina ya gari inayoendeshwa na mkuta wa magari kutumia farasi hasa [a] kutoa nguvu ya kusudi la haraka. Magari ya magari yaliyotumiwa na majeshi kama majukwaa ya usafiri au simu za upigaji wa silaha , kwa uwindaji au kwa racing, na kama njia ya haraka ya kusafiri kwa watu wengi wa kale.

Neno "gari" linatokana na carrus Kilatini , yenyewe ni mkopo kutoka Gaulish . Gari la vita au moja lililokuwa linatumiwa katika gerezani la kijeshi liliitwa gari . Katika Roma ya kale na ustaarabu mwingine wa kale wa Mediterranean , biga ilihitaji farasi wawili, triga tatu, na quadriga nne.

Gari la farasi lilikuwa la haraka, lisilo wazi, lililokuwa lililokuwa lililofunguliwa, lililotolewa na farasi wawili au zaidi ambazo zilipigwa kwa upande mmoja, na ilikuwa kidogo zaidi kuliko sakafu yenye ulinzi wa kiuno mbele na pande. Ilikuwa awali kutumika kwa vita vya zamani wakati wa Bronze na Miaka ya Iron ; lakini, baada ya uwezo wake wa kijeshi ulikuwa umepandishwa na farasi, kama farasi ilipokuwa hatua ndogo kwa hatua, gari lilikuwa linatumika kwa ajili ya usafiri , katika maandamano , kwa michezo , na katika jamii .

Uvumbuzi muhimu ambao uliruhusiwa ujenzi wa magari ya mwanga, farasi inayotengenezwa na farasi ilikuwa gurudumu iliyotengenezwa . Magari ya kwanza yaliyotumwa-magurudumu yalifikia tarehe ca. 2000 BC. Matumizi ya magari yalitokea karibu na 1300 KK (tazama vita vya Kadesh ). Magari ya magari yalipoteza umuhimu wa kijeshi kwa karne ya kwanza ya AD, lakini jamii ya magari iliendelea kuwa maarufu kwa Constantinople mpaka karne ya 6.

Yaliyomo

Ulaya Mashariki

Kuboreshwa kwa farasi ilikuwa hatua muhimu kuelekea ustaarabu. Kiwango kikubwa cha ushahidi huthibitisha mawazo kwamba farasi walikuwa ndani ya Eurasian Steppes ( Dereivka iliyozingatia Ukraine ) takriban 4000-3500 KWK. [1] [2] [3]

Uvumbuzi wa gurudumu iliyotumiwa katika usafirishaji uwezekano mkubwa ulifanyika huko Mesopotamia au katika majeshi ya Eurasia katika Ukraine ya kisasa. Ushahidi wa magari ya magurudumu huonekana kutoka katikati ya 4,000,000 KWK karibu-wakati huo huo katika Caucasus ya kaskazini ( utamaduni wa Maykop ), na katika Ulaya ya Kati. Magari ya awali inaweza kuwa mikokoteni ya ng'ombe . [4]

Starokorsunskaya kurgan katika mkoa wa Kuban wa Urusi ina kaburi la gari (au mazishi ya gari ) ya Utamaduni wa Maikop (ambao pia ulikuwa na farasi). Magurudumu mawili ya mbao yaliyotokana na kurgan haya yameandikwa kwa nusu ya pili ya milenia ya nne. Hivi karibuni baada ya hapo idadi ya mazishi kama hayo katika eneo hili la kaskazini mwa Caucasus iliongezeka. [5] [6]

Kama David Anthony anaandika katika kitabu chake The Horse, Wheel and Language , katika Ulaya ya Mashariki, mfano wa mwanzo kabisa wa gari la magurudumu (gari yenye shimo mbili na magurudumu manne) ni kwenye sufuria ya Bronocice (c. 3500 KWK) . Ni sufuria ya udongo iliyopatikana katika makazi ya Funnelbeaker katika Voivodeship ya Swietokrzyskie nchini Poland. [7]

Mchanganyiko wa zamani wa salama halisi wa gurudumu-mzunguko wa Ulaya Mashariki ni Gurudumu la Ljubljana Marshes (c. 3150). [8]

Eneo la Caucasus

Farasi zililetwa kwa Transcaucasia wakati wa utamaduni wa Kura-Arax , kuanzia mwaka wa 3300 KWK. Kabla ya hilo, mifupa ya farasi haukupatikana. Katika kipindi cha Kura-Arax, farasi wanaonekana kuwa wingi sana, pamoja na ishara za nyumbani. [9]

Kutokana na nafasi yake ya kijiografia, iko kati ya steppes ya kaskazini na Mashariki ya Mashariki, mkoa wa Caucasus inaonekana kuwa na jukumu muhimu katika uhamisho wa teknolojia zinazohusiana na magari.

Magari ya mapema ya magurudumu katika Mashariki ya Karibu

Uokoaji wa magari ya mapema ya vita kwenye Standard ya Ur , c. 2500 KWK

Inaaminika sana kwamba usafiri wa magurudumu ulipatikana huko Mesopotamia . Hata hivyo, ushahidi wa kisayansi wa hivi karibuni unaonekana kuwa vinginevyo, akizungumzia Ulaya Neolithic. [6]

Kwa mujibu wa Christoph Baumer , upatikanaji wa magurudumu ya kwanza huko Mesopotamia huja kutoka nusu ya kwanza ya milenia ya tatu KWK - zaidi ya nusu ya milenia baadaye kuliko ya kwanza inayopatikana kutoka eneo la Kuban. Wakati huohuo, huko Mesopotamia, baadhi ya pictogram za mapema za shimo zilizobaki kwenye rollers za mbao au magurudumu zimepatikana. Wanatoka kutoka wakati huo huo kama uvumbuzi wa gurudumu la mapema huko Ulaya na inaweza kuonyesha ujuzi wa gurudumu. [5]

Maonyesho ya awali ya magari katika mazingira ya vita ni kwenye kiwango cha Ure kusini mwa Mesopotamia, c. 2500 KWK. Hizi ni vizuri zaidi wito magari au magari na walikuwa mara mbili axled na kuvutwa na ng'ombe au mseto wa punda na kike onager , [10] jina lake Kunga katika mji wa Nagar ambayo ilikuwa maarufu kwa kuzaliana yao. [11] Mchanganyiko huo ulitumiwa na Eblaite , [11] Sumerian ya awali , majeshi ya Wakkadi na Ur III . [12] Ingawa wakati mwingine kubeba mkuta na gari la gari (dereva), magari mazito makubwa, yanayotiwa kwenye magurudumu ya mbao yenye nguvu na kufunikwa na ngozi, huenda ikawa sehemu ya treni ya mizigo (kwa mfano, wakati wa maandamano ya kifalme) badala ya magari ya vita kwa wenyewe.

Wasomeri walikuwa na nyepesi, aina mbili ya mkokoteni wa gari, vunjwa na punda nne, na kwa magurudumu imara. Gurudumu hiyo haijatokea Mesopotamia hadi katikati ya mwaka wa 2000 KWK. [13]

Indo-Irani za awali

Eneo la gari linalozungumzwa na magurudumu linapatikana ndani ya utamaduni wa Sintashta-Petrovka Proto-Indo-Irani unaonyeshwa kwa rangi ya zambarau.

Magari ya farasi yaliyotangulia yaliyotumwa yaliyotoka kwenye gari ya gari yaliyotoka kwenye gari la Andronovo (Mimea-Grave) ya utamaduni wa Sintashta-Petrovka Proto-Indo-Iranian katika Urusi ya kisasa na Kazakhstan kutoka mwaka wa 2000 KWK. Utamaduni huu ni angalau sehemu inayotokana na utamaduni wa awali wa Yamna . Ilijenga makazi yenye nguvu yenye nguvu, iliyohusika na madini ya shaba kwa kiwango cha viwanda na kufanya mazoezi ya mazishi ya kukumbusha kukumbusha mila ya Hindu inayojulikana kutoka Rigveda na Avesta .

Katika kipindi cha karne chache zifuatazo, utamaduni wa Andronovo unenea kwenye steppes kutoka kwenye mijini hadi Tien Shan , ambayo inafaa kulingana na wakati wa utamaduni wa Indo-Iranian mapema.

Magari ya ngurani huonekana sana katika hadithi za Indo-Irani. Magari ya ngurwe pia ni sehemu muhimu ya mythology zote mbili za Kihindu na Kiajemi , na miungu mingi katika jimbo lao linaonyeshwa kama wanaoendesha. Neno la Sanskrit kwa ajili ya gari ni rátha- ( m. ), Ambalo linalingana na Avestan rah- (pia m.), Na kwa asili ni kiambatisho cha Proto-Indo-Ulaya kivumbuzi-kuzunguka-h2-ó- maana "kuwa na magurudumu ", na mabadiliko ya tabia ya kibali yaliyopatikana katika utaratibu wa uingizaji wa Indo-Irani. Kipengele hiki kinachotegemea jina la pamoja * robo-eh2- "magurudumu", iliendelea katika Kilatini rota , ambayo ni ya jina * rót-o- kwa "gurudumu" (kutoka * ret- "run") ambayo ni pia ilipatikana katika Kijerumani, Celtic na Baltic ( Old High German rad n., Old Irish roth m., Kilithuania rãtas m.). [14]

Mashariki ya Karibu

Wasomi fulani wanasema kuwa gari la farasi lilikuwa ni bidhaa ya Mashariki ya Mashariki ya kale mapema katika milenia ya 2 KWK. [15] Mwanasayansi wa kisayansi Joost Crouwel anaandika kwamba "Magari ya magari yalikuwa sio ghafla, lakini yalikuwa yamepatikana nje ya magari yaliyotangulia ambayo yalikuwa yamewekwa kwenye magurudumu ya disk au barabara. magari yaliyotokana ni ya kwanza yaliyothibitishwa katika sehemu ya awali ya milenia ya pili ya KKK ... "na yalionyeshwa kwenye muhuri wa silinda ya Siria iliyopatikana karne ya 18 au 17 KWK. [16]

Hittites

Gari la Hiti (kuchora misaada ya Misri )

Ushahidi wa kale zaidi wa mapigano ya magari katika Mashariki ya Mashariki ya kale ni maandishi ya kale ya Hititi Anitta (karne ya 18 KWK), ambayo inaelezea timu 40 za farasi (katika lugha ya awali ya cuneiform : 40 ÍI-IM-TI ANŠE.KUR.RA ḪI.A ) katika kuzingirwa kwa Salatiwara . Kwa kuwa maandishi husema timu badala ya magari , kuwepo kwa magari katika karne ya 18 KWK ni uhakika. Uthibitisho wa kwanza wa magari katika ufalme wa Hiti ulifika hadi mwishoni mwa karne ya 17 KWK ( Hattusili I ). Nakala ya mafunzo ya farasi ya Hiti inasemekana na Kikkuli Mitani (karne ya 15 KWK).

Wahiti walikuwa wapiganaji wa magari. Wao waliunda kubuni mpya ya gari ambayo ilikuwa na magurudumu nyepesi, yenye spokes nne badala ya nane, na ambayo ilifanyika tatu badala ya wapiganaji wawili. Inaweza kushikilia mashujaa watatu kwa sababu gurudumu liliwekwa katikati ya gari na sio nyuma kama vile magari ya Misri. Ustawi wa Hiti kwa kiasi kikubwa unategemea udhibiti wao wa njia za biashara na rasilimali za asili, hasa madini. Kama Wahiti walipata utawala juu ya Mesopotamia, mvutano ulipasuka kati ya Waashuri wa jirani, Huria , na Wamisri . Chini ya Msaada wa Waislamu mimi , Wahiti walimshinda Kadesh na hatimaye, Siria yote . Mapigano ya Kadeshi mwaka wa 1274 KWK inawezekana kuwa vita kubwa zaidi ya magari vilivyopigana, vinahusisha magari zaidi ya 5,000. [17]

Misri

Ramses II kupigana kutoka gari kwenye Vita la Kadeshi na wapiga mishale wawili, moja na mapigo yaliyofungwa karibu na kiuno ili huru mikono yote mawili (misaada kutoka Abu Simbel )

Gari na farasi zililetwa Misri na wavamizi wa Hyksos katika karne ya 16 KWK na bila shaka ilichangia mafanikio ya kijeshi ya Wamisri. Katika mabaki ya sanaa ya Misri na Ashuru , kuna maonyesho mengi ya magari, ambayo yanaonyesha mapambo yenye utajiri. Magari ya Wamisri na Waashuri, ambao upinde huo ulikuwa ni mkono mkuu wa mashambulizi, walikuwa na vifungo vilivyojaa mishale. Wamisri walitengeneza kiti cha jozi kwa farasi zao za magari katika c. 1500 KWK. Mifano bora zilizohifadhiwa za magari ya Misri ni vielelezo vinne kutoka kaburini la Tutankhamun . Ngurani zinaweza kubeba farasi wawili au zaidi.

Uajemi

Waajemi walifanikiwa Elam katikati ya milenia ya 1. Huenda wamekuwa wa kwanza kuwaza farasi wanne kwa magari yao. Pia walitumia magari ya scythed. Koreshi mdogo aliajiri magari haya kwa idadi kubwa.

Gari la dhahabu lililofanywa wakati wa Dola ya Akaemeni (550-330 KWK).

Herodotus anasema kuwa Wibyrasia na Hospitali ya Indus walitoa wapanda farasi na magari kwa jeshi la Xerxes Mkuu . Hata hivyo, kwa wakati huu, wapanda farasi walikuwa wenye ufanisi zaidi na wa agile zaidi kuliko gari, na kushindwa kwa Darius III kwenye Vita la Gaugamela (331 KWK), ambako jeshi la Alexander lilifungua mstari wao na kuruhusu magari kupitisha na kuwashambulia kutoka nyuma, ilionyesha mwisho wa zama za mapigano ya magari (kuzuia mamlaka ya Seleucid na Pontic, India, China, na watu wa Celtic).

Ngurani katika Biblia

Magari ya ngurumo mara nyingi hutajwa katika Tanakh ya Kiebrania na Agano la Kale la Kigiriki , kwa mtiririko huo, hasa kwa manabii, kama vyombo vya vita au kama alama ya nguvu au utukufu. Kwanza zilizotajwa kwenye hadithi ya Yosefu ( Mwanzo 50: 9), "Magari ya chuma" yanatajwa pia katika Yoshua (17: 16,18) na Waamuzi (1:19, 19: 3, 3) kama silaha za Wakanaani . 1 Samweli 13: 5 inaelezea magari ya Wafilisti , ambao wakati mwingine hujulikana na Watu wa Bahari au Wagiriki wa mwanzo .

Mifano kutoka kwa The Jewish Study Bible [18] ya Tanakh ( Biblia ya Kiyahudi ) ni pamoja na:

  • Isaya 2: 7 Nchi yao imejaa fedha na dhahabu, hazina yao hazina; Nchi yao imejaa farasi, hakuna kikomo kwa magari yao. [19]
  • Yeremia 4:13 Tazama, yeye [ mshindi wa v.7. ] hupanda kama mawingu, magari yake ni kama kimbunga, farasi wake ni mwepesi kuliko tai. Ole sisi, sisi ni kuharibiwa! [20]
  • Ezekieli 26:10 Kutoka kwa wingu lililoinuliwa na farasi wake farasi itakufunika; Kutoka kando ya wapanda farasi na magurudumu na magari, kuta zako zitatetemeka-atakapoingia malango yako kama watu wanaingia katika mji uliovunjika. [21]
  • Zaburi 20: 8 Wao [wito] kwenye magari, wao [wito] kwenye farasi, bali sisi kuomba kwa jina la L ORD yetu Mungu . [22]
  • Nyimbo ya Nyimbo 1: 9 Nimekufananisha, mpenzi wangu, kwa farasi wa magari ya Farao [23]

Mifano kutoka kwa King James Version ya Biblia ya Kikristo ni pamoja na:

  • 2 Mambo ya Nyakati 1:14 Naye Sulemani akakusanya magari na wapanda farasi; naye alikuwa na magari elfu na mia nne, na wapanda farasi elfu kumi na mbili, alizoweka katika miji ya magari, pamoja na mfalme huko Yerusalemu.
  • Waamuzi 1:19 Bwana alikuwa pamoja na Yuda; akawafukuza wenyeji wa mlimani; lakini hawakuweza kuwafukuza wenyeji wa bonde, kwa kuwa walikuwa na magari ya chuma. [24]
  • Matendo 8: 37-38 Filipo akasema, "Ikiwa unaamini kwa moyo wako wote, unaweza." Naye akajibu, akasema, "Naamini kwamba Yesu Kristo ni Mwana wa Mungu ." Basi akaamuru gari lisimame. Basi Filipo na huyo towashi wakaingia ndani ya maji, naye akambatiza.

Jizreeli (mji) umejulikana kama msingi wa gari wa Mfalme Ahabu . [25] Na lynchpin iliyopambwa ya gari la Sisera ilitambuliwa kwenye tovuti inayojulikana kama ngome yake Harosheth Haggoyim . [26]

Kihindi cha Hindi

Gari inayolengwa na farasi iliyofunikwa kwenye mandapam ya Hekalu la Airavateswarar, Darasuram , c. Karne ya 12 WK (kushoto) . Gari na gurudumu lao (kulia) vinapigwa kwa maelezo mazuri
Mkufunzi wa kocha 2000 BCE Harappa, Ustaarabu wa Indus Valley

Magari ya ngurani huonekana sana katika Rigveda , akionyesha uwepo wao nchini India katika milenia ya 2 KWK. Miongoni mwa miungu ya Rigvedic , hasa Ushas (asubuhi) hupanda gari, pamoja na Agni katika kazi yake kama mjumbe kati ya miungu na wanaume.

Kuna baadhi ya maonyesho ya magari kati ya petroglyphs katika mchanga wa aina ya Vindhya . Maonyesho mawili ya magari yanapatikana katika Morhana Pahar, wilaya ya Mirzapur . Moja inaonyesha biga na kichwa cha dereva. Ya pili inaonyesha quadriga, yenye magurudumu sita, na dereva amesimama katika sanduku kubwa la gari. Gari hili linashambuliwa. Takwimu moja, ambaye ana silaha na ngao, anasimama kwenye njia ya gari; takwimu nyingine, ambaye ana silaha na mshale, anahatishia upande wa kuume. Imependekezwa (michoro) kwamba michoro zinarekodi hadithi, labda yanahusiana na karne ya kwanza KWK, kutoka kituo fulani katika eneo la Ganges - Yamuna wazi katika eneo la makabila ya uwindaji wa Neolithic bado. [27] Magari halisi ya kweli yaliyofunikwa ndani ya stupas ya Sanchi yanatolewa kwa karne ya kwanza.

Gari la scythed lilipatikana na Mfalme wa Magadha , Ajatashatru karibu 475 KWK. Alitumia magari haya dhidi ya Licchavis . [ kinachohitajika ] Gari la vita la scythed lilikuwa na mwamba mkali, mviringo au mamba yaliyopandwa kila mwisho wa mhimili . Majani, yaliyotumiwa kama silaha, hupanuliwa kwa usawa kwa mita kwenye pande za gari.

Kuna gari iliyoonyeshwa kwenye Makumbusho ya Archaeology ya Jimbo la AP , Hyderabad, Telangana .

China

Mmiliki mwenye nguvu katika gari ( Mashariki Han , 25-220 AD, Anping County , Hebei)

Ushahidi wa kwanza wa magari ya gari nchini China, tovuti ya mazishi ya gari iliyogunduliwa mwaka wa 1933 huko Hougang, Anyang katika jimbo la Henan , ilianza utawala wa Mfalme Wu Ding wa Nasaba ya Shang (mwaka wa 1200 KWK). Maandishi ya mfupa ya oracle yanaonyesha kwamba maadui wa magharibi ya Shang walitumia idadi ndogo ya magari katika vita, lakini Shang wenyewe walitumia tu kama magari ya amri za simu na katika wawindaji wa kifalme. [28]

Mpandaji wa nguruwe wa Kichina kutoka kipindi cha Nchi za Vita (403-221 BC)

Wakati wa nasaba ya Shang, wajumbe wa familia ya kifalme walizikwa pamoja na familia na watumishi kamili, ikiwa ni pamoja na gari, farasi, na gari la magari. Magari ya Shang mara nyingi yalitolewa na farasi wawili, lakini vigezo vya farasi nne vinapatikana mara kwa mara katika mazishi.

Jacques Gernet anasema kwamba nasaba ya Zhou , iliyoshinda Shang ca. 1046 KK, alifanya matumizi zaidi ya gari kuliko ile Shang na "zuliwa aina mpya ya kuunganisha na uendeshaji wa farasi wanne". [29] Wafanyakazi walikuwa na mkuta, dereva, na wakati mwingine mpiganaji wa tatu ambaye alikuwa na silaha ya mkuki au shoka . Kutoka karne ya 8 hadi 5 KWK matumizi ya Kichina ya magari yalifikia kilele chake. Ingawa magari yalionekana kwa idadi kubwa, mara nyingi watoto wachanga waliwashinda magari ya magari katika vita.

Mapigano ya magari yaliyosababishwa yalikuwa ya kizito baada ya Kipindi cha Mataifa- 476-221 BC. Sababu kuu ziliongezeka kwa matumizi ya upinde wa mvua , kupitishwa kwa vitengo vya wapanda farasi, na kukabiliana na upigaji wa upinde wa bunduki kutoka kwa wapanda farasi, ambao walikuwa na ufanisi zaidi. Mikokoteni itaendelea kutumika kama amri za maafisa wakati wa nasaba ya Qin (221-206 KK) na nasaba ya Han (206 BCE-220 AD), wakati magari ya silaha yalikuwa pia kutumika wakati wa nasaba ya Han dhidi ya Shirikisho la Xiongnu katika Han- Vita vya Xiongnu (133 BC hadi 89 BK), hasa katika vita vya Mobei (119 BC).

Kabla ya Nasaba ya Han, nguvu za majimbo ya Kichina na dynasties mara nyingi zilipimwa na idadi ya magari waliyojulikana kuwa nao. Nchi ya magari elfu ni kama nchi ya kati, na nchi ya magari elfu kumi huwa kama nchi kubwa na yenye nguvu. [30] [31]

Baadaye maendeleo katika Ulaya

Mosaic ya Kasta Tomb katika Amfipoli inayoonyesha utekaji wa Persephone na Pluto , karne ya 4 KK
Nike wa kike amekwenda gari la farasi mbili, kutoka patera ya Apulia (tray), Magna Graecia , karne ya 4 KK.

Ugiriki

Rekodi ya kwanza ya magari ni orodha ya silaha za vituo vya palacial katika Ugiriki wa Mycenaean , kama ilivyoelezwa katika vidonge vya Linear B kutoka karne ya 15 na 14 KK. Vidonge vinafafanua kati ya magari "yaliyokusanyika" na "kuvunjwa".

Wagiriki wa mwisho wa milenia ya kwanza BC walikuwa na mkono (bado sio ufanisi) wa farasi , na eneo la mawe la bara la Kigiriki halikuwepo kwa magari ya magurudumu. Kwa hiyo, katika Ugiriki wa kihistoria gari hakuwahi kutumika kwa kiwango chochote katika vita. Hata hivyo, gari hilo lilikuwa na hali ya juu na kumbukumbu za zama zake zilipatikana katika mashairi ya Epic . Vidonge vya Linear B kutoka kwa majumba ya Mycenaean hurekodi hesabu kubwa za magari, wakati mwingine na maelezo maalum kuhusu jinsi gari nyingi zilikusanyika au la (yaani kuhifadhiwa kwa fomu ya kawaida). Baadaye magari hayo yalitumiwa katika michezo na maandamano, hasa kwa jamii katika michezo ya Olimpiki na Panathenaic na sherehe nyingine za umma katika Ugiriki wa kale, katika viboko na katika mashindano aitwaye agons . Walikuwa pia kutumika katika kazi za sherehe, kama wakati mzunguko , au rafiki wa bwana arusi, alipokuwa akienda pamoja naye kwenye gari ili alichukua nyumba ya bibi.

Herodotus ( Historia , 5. 9) Ripoti kwamba gari zilikuwa zinatumiwa sana katika bandari ya Pontic - Caspian na Sigynnae .

Maandamano ya magari juu ya Amphora ya Jumamosi ya Mwisho kutoka Athens (uk. 720-700 KK)

Magari ya Kigiriki yalitengenezwa na farasi mbili zilizounganishwa na pole kuu. Kama mbili farasi ziada viliongezwa, walikuwa masharti kila upande wa jozi kuu na bar moja au kufuatilia akafunga kwa mbele au prow ya gari, kama inaweza kuonekana kwenye mbili tuzo vases katika British Museum kutoka Panathenaic Michezo kwa Athene, Ugiriki , ambapo dereva ameketi kwa miguu kupumzika kwenye ubao uliowekwa mbele mbele ya miguu ya farasi. Biga yenyewe ina kiti cha kupumzika kwenye mhimili, na reli kwa kila upande ili kulinda dereva kutoka magurudumu. Magari ya Kigiriki yanaonekana kuwa hakuwa na kiambatisho kingine chochote kwa farasi, ambacho kingefanya kugeuka ngumu.

Mwili au kikapu cha gari ilipatikana moja kwa moja kwenye mshipa (inayoitwa boriti ) kuunganisha magurudumu mawili. Hakukuwa na kusimamishwa , na kufanya hii kuwa fomu isiyosababishwa ya usafiri. Kwenye mbele na pande za kikapu kilikuwa kizingatizi cha mviringo kuhusu 3 ft (1 m) juu, ili kutoa ulinzi dhidi ya mashambulizi ya adui. Nyuma nyuma kikapu kilikuwa wazi, na kuifanya iwe rahisi kuweka mlima na kusonga. Hakukuwa na kiti, na kwa ujumla tu nafasi ya kutosha kwa dereva na abiria mmoja.

Mchoraji wa Delphi alijitolea kwa mungu Apollo mwaka wa 474 KK na mpiganaji wa Gela katika kukumbusha ushindi wa raia wa Pythian huko Delphi

Mapigo yalikuwa sawa na yale yaliyotumika katika karne ya 19, na yalifanywa ya ngozi na iliyopambwa kwa viboko vya pembe au chuma. Ushukani walikuwa kupita kwa njia ya pete masharti ya ukosi bendi au nira na walikuwa muda wa kutosha wa kufungwa pande zote kiuno ya mwendesha gari ili kuruhusu ulinzi.

Magurudumu na kikapu cha gari walikuwa kawaida ya kuni, na kuimarishwa katika maeneo yenye shaba au chuma. Walikuwa na msemaji wa nne hadi nane na matairi ya shaba au chuma. Kutokana na msemaji wa wazi sana, mguu wa gurudumu la gari ulifanyika katika mvutano juu ya spans kubwa. Wakati hii ilitoa kipimo kidogo cha ngozi ya mshtuko, pia ilisababisha kuondolewa kwa magurudumu wakati gari haitumiki, ili kuzuia kupigwa kwa kuongezeka kwa uzito. [32] Mataifa mengi ya wakati huu alikuwa na magari ya kubuni sawa na Wagiriki, tofauti kubwa kuwa mountings.

Kwa mujibu wa hadithi za Kigiriki, gari hilo lilianzishwa na Erichthonius wa Athene kuficha miguu yake, ambayo ilikuwa ya joka. [33]

Uonekano mkubwa zaidi wa gari katika mythology ya Kigiriki hutokea wakati Phaëton , mwana wa Helios , akijaribu kuendesha gari la jua, aliweza kuifungua dunia. Hadithi hii imesababisha maana ya archaic ya phaetoni kama mtu anayeendesha gari au kocha, hasa kwa kasi isiyojali au hatari. Plato , katika Chariot Allegory yake , alionyesha gari inayotokana na farasi wawili, mmoja alifanya vizuri na nyingine yenye matatizo, ambayo inawakilisha mwelekeo tofauti wa asili ya kibinadamu; kazi ya wapanda farasi, anayewakilisha sababu, ilikuwa kuacha farasi kwenda njia tofauti na kuwaongoza kuelekea mwanga.

Neno la Kiyunani la gari, ladha, ladha , pia hutumiwa leo siku ya kutaja tangi , inayoitwa "Kituruki", "Malaria ya kupigana".

Ulaya ya Kaskazini

Petroglyph katika mazishi mara mbili , c. 1000 KK ( Umri wa Bronze wa Nordic )

Gari la Sun Trundholm limewekwa kwa c. 1400 KK (angalia Umri wa Bronze Umri ). Farasi kuchora disk ya jua inaendesha magurudumu manne, na Sun yenyewe juu ya mbili. Magurudumu yote yana spokes nne. "Gari" inajumuisha disk ya jua, shimoni, na magurudumu, na haijulikani kama jua linaonyeshwa kama gari au kama abiria. Hata hivyo, kuwepo kwa mfano wa gari la farasi kwenye magurudumu mawili yaliyoelekea Ulaya ya kaskazini wakati wa kwanza ni kushangaza.

Mbali na gari la Trundholm, kuna petroglyphs nyingi kutoka Umri wa Bronze Umri ambao unaonyesha magari. Petroglyph moja, inayotolewa kwenye kiti cha jiwe katika mazishi mara mbili kutoka c. 1000 KK, inaonyesha biga na magurudumu mawili yaliyotajwa.

Matumizi ya mchanganyiko wa vita katika vita vya gari haijathibitishwa kaskazini mwa Ulaya.

Ulaya ya Magharibi na Visiwa vya Uingereza

Celts walikuwa maarufu kwa magari yao na maneno ya kisasa ya Kiingereza kama gari , gari na kubeba ni hatimaye inayotokana na lugha ya asili ya Brythonic ( Kisasa cha Welsh : Cerbyd ). Gari la neno yenyewe linatokana na charriote ya Norman Kifaransa na inashiriki mizizi ya Celtic ( Gaulish : karros ). Baadhi ya 20 chuma wenye umri gari mazishi wamekuwa excavated katika Uingereza, takribani yaliyoanza kati ya 500 KK na 100 KK. Karibu wote walikuwa kupatikana katika East Yorkshire - isipokuwa ilikuwa ni mwaka 2001 katika Newbridge , 10 km magharibi mwa Edinburgh .

Gari la Celtic, ambalo lingekuwa limeitwa karbantos katika Gaulish (kulinganisha carpentamu ya Kilatini), [34] [35] ilikuwa biga ambayo ilifikia takriban 2 m (6.56 ft) kwa upana na mita 4 (13 ft) urefu.

Magari ya Uingereza yalikuwa wazi mbele. Julius Kaisari hutoa ripoti ya pekee ya ushuhuda wa mapigano ya magari ya Uingereza:

Njia yao ya kupigana na magari yao ni hii: kwanza, huendesha gari kwa njia zote na kutupa silaha zao na kwa ujumla kuvunja safu ya adui na hofu ya farasi zao na kelele za magurudumu yao; na wakati wao wamejitahidi kati ya askari wa farasi, wanaruka kutoka magari yao na kushiriki kwa miguu. Wapandaji wa magari wakati huo huo huondoa umbali mdogo kutoka kwenye vita, na hivyo kujiweka wenyewe kwa magari ambayo, kama mabwana wao wanapindwa na idadi ya adui, wanaweza kuwa na mapumziko tayari kwa askari wao wenyewe. Hivyo wanaonyesha katika vita kasi ya farasi, [pamoja na] uimarishaji wa watoto wachanga; na kwa mazoezi ya kila siku na mazoezi ya kufikia ujuzi huo ambao wamezoea, hata kwenye kupungua na mwinuko, kutazama farasi zao kwa kasi kamili, na kusimamia na kuzigeuka kwa papo na kukimbia pande, na kusimama juu ya jozi , na kutoka huko hujifanya kwa nguvu zaidi kwa magari yao tena. [36]

Ngurani huwa na jukumu muhimu katika mythology ya Ireland iliyozunguka shujaa Cú Chulainn .

Uchongaji na Thomas Thornycroft wa Boudica na binti zake katika gari lake, akiwaambia askari wake kabla ya vita
Maandamano ya magari na wapiganaji juu ya Vix krater (uk. 510), chombo cha kazi ya Kigiriki ya Archaic kilichopatikana katika kuzikwa kwa Gallic

Ngurani pia inaweza kutumika kwa madhumuni ya sherehe. Kwa mujibu wa Tacitus ( Annals 14.35), Boudica , malkia wa Iceni na makabila mengine kadhaa katika uasi wa kutisha dhidi ya majeshi ya Kirumi, waliwaambia askari wake kutoka gari mwaka 61 AD:

"Bila shaka, wanapenda kuwasiliana, wanapaswa kupata fursa ya kupata huduma ya Britannis ya wanawake na"
Boudicca, pamoja na binti zake mbele yake katika gari, walikwenda kwa kabila baada ya kabila, wakidai kwamba ilikuwa kawaida kwa Waburoni kupigana chini ya uongozi wa wanawake.

Kutajwa kwa mwisho kwa matumizi ya magari katika vita inaonekana kuwa katika vita vya Mons Graupius , mahali fulani katika Scotland ya kisasa, mnamo 84 AD. Kutoka kwa Tacitus ( Agricola 1.35-36) "Sawa kati ya kushangazwa na kelele na kwa kasi ya magari na farasi." Magari hakuwashinda hata ushiriki wao wa kwanza na wasaidizi wa Kirumi: "Wakati huo huo wapanda farasi wa adui walikuwa wamekimbia, na wapanda farasi walikuwa wamechanganya katika ushirikiano wa watoto wachanga."

Upyaji wa kisasa wa gari la Hussite

Baadaye kwa karne nyingi, gari hilo lilikuwa linajulikana kama " gari la vita ". "Vita ya vita" ilikuwa maendeleo ya kisasa yaliyotumia kushambulia vikosi vya waasi au adui kwenye mashamba ya vita. Gari hilo lilipewa slits kwa wapiga mshale wa kupiga malengo ya adui, na kuungwa mkono na watoto wachanga kutumia pikes na flails na baadaye kwa uvumbuzi wa bunduki kwa mkono-gunners; kuta za kuta zilikuwa zinatumika kwa ajili ya ulinzi dhidi ya wapiga mishale, crossbowmen, matumizi ya awali ya bunduki na moto wa kanuni.

Ilikuwa muhimu hasa wakati wa vita vya Hussite , ca. 1420, na vikosi vya Hussite vilivyoasi huko Bohemia . Vikundi vyao vinaweza kutengeneza kazi za kujitetea, lakini pia kutumika kama ngumu kwa ajili ya mafunzo ya Hussite au kama moto katika harakati za pincer. Matumizi haya ya awali ya silaha na mbinu za ubunifu ziliwasaidia watoto wachanga wa kijijini wakizuia mashambulizi na Nguvu Mtakatifu wa Dola ya Kirumi ya nguvu kubwa za knights zilizopandwa.

Hali

Maelezo ya Chariot ya Monteleone kwenye Met (c. 530 BC)

Tarehe tu ya gari la Etruscan iliyopangwa kwa c. 530 KK na ilikuwa wazi kama sehemu ya gari la kuzikwa huko Monteleone di Spoleto . Hivi sasa katika mkusanyiko wa Makumbusho ya Sanaa ya Sanaa , [37] inarekebishwa na sahani za shaba zilizopambwa kwa scenes ya kina ya misaada, ambayo hufafanuliwa kama kutafakari matukio kutoka kwa maisha ya Achilles . [38]

Urartu

Katika Urartu (860-590 BC), gari hilo lilikuwa linatumiwa na waheshimiwa wote na jeshi. Katika Erebuni ( Yerevan ), Mfalme Argishti wa Urartu anaonyeshwa akipanda gari ambalo linakumbwa na farasi wawili. Gari ina magurudumu mawili na gurudumu kila ina spokes ya nane. Aina hii ya gari ilitumika karibu 800 BC.

Roma

Mshindi wa mbio ya magari ya Kirumi

Katika Dola ya Kirumi , magari hayakutumiwa kupigana vita, lakini kwa ajili ya mbio za gari , hasa katika mzunguko , au kwa maandamano ya ushindi, wakati waliweza kukimbia na farasi wengi kumi au hata kwa mbwa, nguruwe, au mbuni. Kulikuwa na sehemu nne, au factiones, wa waendesha-magari, wanajulikana kwa rangi ya mavazi yao: nyekundu, bluu, kijani na nyeupe timu. Kituo kuu cha racing ya gari ilikuwa Circus Maximus , [39] iliyoko katika bonde kati ya Palatine na Aventine Hills huko Roma. Wimbo huo ungeweza kushikilia magari 12, na pande mbili za kufuatilia zilitenganishwa na wafuasi aliyeinuliwa anaitwa spina . Jamii ya ngurumo iliendelea kupendeza sana katika nyakati za Byzantine , katika Hippodrome ya Constantinople , hata baada ya Michezo ya Olimpiki ilipigwa, hadi kupungua kwao baada ya vurugu za Nika katika karne ya 6. Malango ya mwanzo yalijulikana kama Carceres.

Gari la kale la Kirumi au gari linalotokana na farasi nne pamoja na farasi kuchora liliitwa Quadriga , kutoka kwa Kilatini quadriugi (ya timu ya nne). Neno wakati mwingine lilimaanisha badala ya farasi wanne bila gari au gari pekee. Gari la farasi tatu, au timu tatu za farasi kuichukua, ilikuwa triga , kutoka triugi (ya timu ya tatu). Gari la farasi mbili, au timu mbili za farasi kuichukua, ilikuwa biga , kutoka biugi .

Kupiga

Hadithi maarufu ambayo imekuwa karibu tangu angalau 1937 inataja asili ya 4 ft 8 1/2 katika kiwango reli geji mara ya Kirumi, [40] na kupendekeza kuwa ni msingi umbali kati matairi ya barabara yenye mashimo alama na magurudumu ya magari ya tangu Kirumi . [b]

Angalia pia

  • Wapanda farasi
  • Kazi ya kuzikwa
  • Saa ya treni
  • Njia za magari ya gari
  • Chuckwagon mbio
  • Merkava
  • Ratha
  • Gari ya kuelekea Kusini
  • Tachanka
  • Mizinga
  • Gari la Hekalu

Vidokezo

  1. ^ Although there were rare exceptions to the use of horses to pull chariots. For instance, the lion-pulled chariot described by Plutarch in his "Life of Antony".
  2. ^ The gaps in the pedestrian crossings in Pompeii could give credence or otherwise to this statement, but no relevant studies appear to have been made.

Marejeleo

  1. ^ Matossian Shaping World History p. 43
  2. ^ "What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur" . International Museum of the Horse . Archived from the original on 2010-12-17 . Retrieved 2010-12-12 .
  3. ^ "Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction" . Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald . CBC Radio . 2009-03-07 . Retrieved 2010-09-18 .
  4. ^ David W. Anthony, The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World. Princeton University Press, 2010 ISBN 1400831105 p416
  5. ^ a b Christoph Baumer, The History of Central Asia: The Age of the Steppe Warriors . I.B.Tauris, 2012 ISBN 1780760604 p90
  6. ^ a b Chris Fowler, Jan Harding, Daniela Hofmann, eds, The Oxford Handbook of Neolithic Europe. OUP Oxford, 2015 ISBN 0191666882 p113
  7. ^ Anthony, David A. (2007). The horse, the wheel, and language: how Bronze-Age riders from the Eurasian steppes shaped the modern world . Princeton, N.J: Princeton University Press. p. 67. ISBN 0-691-05887-3 .
  8. ^ Gasser, Aleksander (March 2003). "World's Oldest Wheel Found in Slovenia" . Government Communication Office of the Republic of Slovenia.
  9. ^ David W. Anthony, The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World. Princeton University Press, 2010 ISBN 1400831105 p298
  10. ^ Elena Efimovna Kuzʹmina (2007). The Origin of the Indo-Iranians . p. 134.
  11. ^ a b Paolo Matthiae,Nicoló Marchetti (2013). Ebla and its Landscape: Early State Formation in the Ancient Near East . p. 436.
  12. ^ David W. Anthony (2010). The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World . p. 403.
  13. ^ "History Alive! The Ancient World:Lesson 5- Ancient Sumer, Section 8- Technology" . learntci.com . History Alive . Retrieved 13 January 2015 .
  14. ^ Rix, Helmut; Kümmel, Martin; Zehnder, Thomas; Lipp, Reiner; Schirmer, Brigitte (2001). Lexikon der indogermanischen Verben (in German) (2nd ed.). Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert. p. 507. ISBN 3-89500-219-4 .
  15. ^ Raulwing 2000
  16. ^ Joost Crouwel (2013). "Studying the Six Chariots from the Tomb of Tutankhamun – An Update". In Veldmeijer, Andre J.; Ikram, Salima. Chasing Chariots: Proceedings of the First International Chariot Conference (Cairo 2012) . Sidestone Press. p. 74. ISBN 978-9088902093 .
  17. ^ Dr. Aaron Ralby (2013). "Battle of Kadesh, c. 1274 BCE: Clash of Empires". Atlas of Military History . Parragon. pp. 54–55. ISBN 978-1-4723-0963-1 .
  18. ^ The Jewish Study Bible (2014, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-997846-5 )
  19. ^ TJSB commentary: "Criticism of the nation's sins: magic, amassing extraordinary amounts of wealth, pursuing military power, and idolatry. All these vices embody inappropriate confidence in humanity's own powers. This confidence is not only mistaken, but offensive to God."; TJSB 2014, p. 771
  20. ^ TJSB commentary: "A second passage on the enemy's approach, this time using weather images ( clouds and whirlwind ) and fauna ( horses and eagles , see Hab. 1:8)"; TJSB 2014, p. 917
  21. ^ TJSB commentary: " Nebuchadrezzar conquered Tyre using cavalry and chariots surrounding the city and embankments placed against the city walls (..) the city was sacked and covered with water (..) In contrast, Ezekiel's description presupposes the tactics and weapons of land war, which were useless against an island state."; TJSB 2014, p. 1079
  22. ^ TJSB commentary: "The strength of divine Presence over military might is a central biblical theme."; TJSB 2014, p. 1289
  23. ^ TJSB commentary: "Throughout the Song, the lovers use comparison to praise one another's beauty and charm. Mare in Pharaoh's chariots, either an image of adorned majesty (..) or a reference to an ancient battle strategy in which a mare was let loose among cavalry to distract the stallions."; TJSB 2014, p. 1562.
  24. ^ TJSB commentary: "Only in the case of Judah is there a justification for non-dispossessing."; TJSB 2014, p. 499
  25. ^ David Ussishkin, "Jezreel—Where Jezebel Was Thrown to the Dogs", Biblical Archaeology Review July / August 2010.
  26. ^ "Archaeological mystery solved" Archived 2010-07-05 at the Wayback Machine ., University of Haifa press release, July 1, 2010.
  27. ^ Sparreboom 1985:87
  28. ^ Shaughnessy, Edward L. (1988). "Historical Perspectives on The Introduction of The Chariot Into China". Harvard Journal of Asiatic Studies . Harvard Journal of Asiatic Studies, Vol. 48, No. 1. 48 (1): 189–237. doi : 10.2307/2719276 . JSTOR 2719276 .
  29. ^ Gernet, Jacques. A History of Chinese Civilization , Cambridge University Press, 2nd edition 1996, ISBN 0-521-49781-7 , p. 51.
  30. ^ [Mencius · Liang Hui Huang (King the Hui of Liang, Hui is a posthumous name) Volume One] 'The kingslayer of a country of ten thousands chariots, must be the house of thousand chariots. The kingslayer of a country of thousand chariots, must be the house of hundred chariots.' [Zhao Qi's note] Zhao Qi's note: ' Ten thousands chariots, is the son of heaven (King of Zhou).'
  31. ^ [Zhan Guo Ce·Zhao Ce] 'Nowadays, Kingdom of Qin is a country of ten thousands chariots, Kingdom of Liang (Kingdom of Wei, 'Da Liang' is the capital of Wei) is also a country of ten thousands chariots.'
  32. ^ Gordon, J. E. (1978). Structures, or Why Things Don't Fall Down . London: Pelican. p. 146. ISBN 9780140219616 .
  33. ^ Brewer, E. Cobham. Dictionary of Phrase & Fable. Char’iot. Bartleby.com: Great Books Online – Encyclopedia, Dictionary, Thesaurus and hundreds more. Retrieved March 5, 2008.
  34. ^ Karl, Raimund (2006). "Chariot and wagon" . In Koch, John T . Celtic Culture: A Historical Encyclopedia . 2 . Santa Barbara, California: ABC-CLIO. p. 401. ISBN 1-85109-440-7 . Retrieved 29 August 2014 .
  35. ^ Delamarre, Xavier (2003). Dictionnaire de la langue gauloise (in French). Paris: Éditions Errance. ISBN 2-87772-369-0 .
  36. ^ The Project Gutenberg EBook of "De Bello Gallico" and Other Commentaries by Caius Julius Caesar, translated by W. A. MacDevitt (1915).
  37. ^ METmuseum.org
  38. ^ The Golden Chariot of Achilles Archived March 16, 2008, at the Wayback Machine .
  39. ^ The Charioteer of Delphi: Circus Maximus. Archived March 16, 2008, at the Wayback Machine . The Roman Mysteries books by Caroline Lawrence.
  40. ^ "STANDARD RAILWAY GAUGE" . Townsville Daily Bulletin . Queensland: National Library of Australia. 5 October 1937. p. 12 . Retrieved 3 June 2011 .

Kusoma zaidi

  • Anthony, David W. The Horse, The Wheel and Language : How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World Princeton: Princeton University Press , 2007 ( ISBN 9780691058870 ).
  • Chamberlin, J. Edward. Horse: How the horse has shaped civilizations . N.Y.: United Tribes Media Inc., 2006 ( ISBN 0-9742405-9-1 ).
  • Cotterell, Arthur. Chariot: From chariot to tank, the astounding rise and fall of the world's first war machine . Woodstock & New York: The Overlook Press , 2005 ( ISBN 1-58567-667-5 ).
  • Crouwel, Joost H. Chariots and other means of land transport in Bronze Age Greece (Allard Pierson Series, 3). Amsterdam: Allard Pierson Museum , 1981 ( ISBN 90-71211-03-7 ).
  • Crouwel, Joost H. Chariots and other wheeled vehicles in Iron Age Greece (Allard Pierson Series, 9). Amsterdam: Allard Pierson Museum:, 1993 ( ISBN 90-71211-21-5 ).
  • Drews, Robert . The coming of the Greeks: Indo-European conquests in the Aegean and the Near East . Princeton: Princeton University Press , 1988 (hardcover, ISBN 0-691-03592-X ); 1989 (paperback, ISBN 0-691-02951-2 ).
  • Drews, Robert. The end of the Bronze Age: Changes in warfare and the catastrophe ca. 1200 B.C. Princeton: Princeton University Press, 1993 (hardcover, ISBN 0-691-04811-8 ); 1995 (paperback, ISBN 0-691-02591-6 ).
  • Drews, Robert. Early riders: The beginnings of mounted warfare in Asia and Europe . N.Y.: Routledge , 2004 ( ISBN 0-415-32624-9 ).
  • Fields, Nic; Brian Delf (illustrator). Bronze Age War Chariots (New Vanguard) . Oxford; New York: Osprey Publishing , 2006 ( ISBN 978-1841769448 ).
  • Greenhalg, P A L. Early Greek warfare; horsemen and chariots in the Homeric and Archaic Ages . Cambridge University Press , 1973. ( ISBN 9780521200561 ).
  • Kulkarni, Raghunatha Purushottama. Visvakarmiya Rathalaksanam: Study of Ancient Indian Chariots: with a historical note, references, Sanskrit text, and translation in English . Delhi: Kanishka Publishing House, 1994 ( ISBN 978-8173-91004-3 )
  • Lee-Stecum, Parshia (October 2006). "Dangerous Reputations: Charioteers and Magic in Fourth-Century Rome". Greece & Rome . 53 (2): 224–234. doi : 10.1017/S0017383506000295 . ISSN 0017-3835 .
  • Littauer, Mary A.; Crouwel, Joost H. Chariots and related equipment from the tomb of Tutankhamun (Tutankhamun's Tomb Series, 8). Oxford: The Griffith Institute , 1985 ( ISBN 0-900416-39-4 ).
  • Littauer, Mary A.; Crouwel, Joost H.; Raulwing, Peter (Editor). Selected writings on chariots and other early vehicles, riding and harness (Culture and history of the ancient Near East, 6). Leiden: Brill Academic Publishers , 2002 ( ISBN 90-04-11799-7 ).
  • Moorey, P.R.S. "The Emergence of the Light, Horse-Drawn Chariot in the Near-East c. 2000–1500 B.C.", World Archaeology , Vol. 18, No. 2. (1986), pp. 196–215.
  • Piggot, Stuart. The earliest wheeled transport from the Atlantic Coast to the Caspian Sea . Ithaca, New York: Cornell University Press , 1983 ( ISBN 0-8014-1604-3 ).
  • Piggot, Stuart. Wagon, chariot and carriage: Symbol and status in the history of transport . London: Thames & Hudson , 1992 ( ISBN 0-500-25114-2 ).
  • Pogrebova M. The emergence of chariots and riding in the South Caucasus in Oxford Journal of Archaeology , Volume 22, Number 4, November 2003, pp. 397–409.
  • Raulwing, Peter. Horses, Chariots and Indo-Europeans: Foundations and Methods of Chariotry Research from the Viewpoint of Comparative Indo-European Linguistics . Budapest: Archaeolingua, 2000 ( ISBN 9638046260 ).
  • Sandor, Bela I. The rise and decline of the Tutankhamun-class chariot in Oxford Journal of Archaeology , Volume 23, Number 2, May 2004, pp. 153–175.
  • Sandor, Bela I. Tutankhamun's chariots: Secret treasures of engineering mechanics in Fatigue & Fracture of Engineering Materials & Structures , Volume 27, Number 7, July 2004, pp. 637–646.
  • Sparreboom M. Chariots in the Veda (Memoirs of the Kern Institute, Leiden, 3). Leiden: Brill Academic Publishers, 1985 ( ISBN 90-04-07590-9 ).
  • Wilford, John Noble (1994-02-22). "Remaking the Wheel: Evolution of the Chariot" . The New York Times . The New York Times Company . Retrieved 2015-07-29 .

Viungo vya nje